Türk Kültür Tarihi

tarafından
10
Türk Kültür Tarihi

Türklerin kültüründe esas alınan bazı terimler vardır. Türk Kültür Tarihi terimleri nelerdir? Gelin birlikte bakalım.

HALK(KÜN)

  • Türkler arasında özel mülkiyet mevcuttu.
  • Her aile kendi başına il(devlet) sayılırdı.
  • Sınıf mücadelesi yoktu.
  • Her boy kendi halkının sorunlarını bilirdi.
  • Halkın ileri gelenleri vardı.
  • Halk arasında hukuk sistemi vardı. Herkes eşit kabul edildiği için kölelik sistemi yoktu.

KANUN(TÖRE)

  • Yazılı ve yazısız kurallar bütünüdür.
  • İnsanlığın kendi hakikatlerini bildirmek ve onların sukunetle refah içinde yaşatmak maksadıyla devlet gibi insanlığa en büyük fayda sağla getiren en büyük müessesedir.
  • Türk lerin töresin kesin hükümler bildiriyordu.

türk töresi

TEŞKİLAT

DEVLET MECLİSİ(TOY)

  • Toya katılma hakkında sahip kişilere Toyhun denirdi.
  • Kurultay anlamına da gelir.
  • Törede değişiklikler yaparlardı.
  • Hükümdar ve veliahtı belirleyebilirdi.
  • Siyasi, sosyal, ekonomik sorunlar ile ilgili kararlar alabilirlerdi.

HÜKÜMET(AYUKI)

  • Yönetimle ilgili kararları almak ve uygulamak amacıyla oluşturulan kurula ayukı(bakanlar kurulu/hükümet)
  • Ayukının basında bulunan kişiye Aygucı veya üge(başbakan) denilir.
  • Hükümet üyelerine buyruk(bakan) Sayıları zaman zaman değişirdi.

HÜKÜMDAR(İLİG)

  • Hükümdar en büyük devlet yöneticisidir. Tanhu ve Şanyu unvanlarını MÖ 5. yy ortalarına kadar kullandılar. Daha sonraları ;
  • İdikut(Kut sahibi),Erkin, İlteber, Külerkin,Yabgu gibi unvanlar kullandılar.

Hükümdar Göstergeleri

  • Otağ: Çadırının olması
  • Örgin: Tahtının olması
  • Tuğ: Bağımsızlık sembolu
  • Kotuz: Yabancı devletlerin gönderdiği elçi ve hediyeler
  • Davul
  • Yay ve Kılıç
  • Para
  • Hutbe

Cihan Hakimiyeti

  • Cihan hakimiyeti eski türklerde dini inançlardan gelen kut anlayışına dayanırdı.

Halkın Hükümdardan Beklentileri

  • İktisadi İstiklal
  • Adil ve eşit kanun
  • Sağlam bir asayiş
  • Huzurlu bir hayat

HATUN

  • Hükümdar törenle unvanını alırken saraya gelen hatun unvanı Hunlardan beri Türkler de tanınmakta idi.
  • Hatunlar söz sahibiydiler.
  • Aralarında devlet siyasetine yön veren, devlet reisliği yapanlar vardı.
  • Devlet meclisine katılırlar, bazen elçileri kabul ederlerdi.

VELİAHD(ELİG-BEG)

  • Eski Türklerde veliahd göstermek gelenekti. Büyük evladın veliahd olması kesin değildir.
  • Asya Hun tarihinde büyük evladın tahta çıkması diper kardeşlerden birisinin yerini almasından daha azdır. Yani şehzadeler arasında liyakat ön planda tutulmuştur.
  • Kut telakkisi önemlidir.
  • Diğer taraftan şehzadeler küçük yaşta iseler amcalarının tahta geçmesi de töreye uygundur.

İKİLİ TEŞKİLAT

  • Eski Türklerde devlet iki bölüm halinde yönetiliyordu.
  • Doğu-batı(Asya Avrupa Hunları),
  • Kuzey-güney(Akhun, Göktürkler),
  • Büyük-küçük(Bulgarlar, Macarlar)
  • Bozok-üçok(Oğuzlar)
  • Ak-kara(Hun) şeklinde yönetiliyorlardı
  • Daima bir tarafın üstünlüğü tanınırdı.
  • Bozkır devlet idaresinde başta Başbakan(Aygucı), olmak üzere Devlet Meclisi üyeleri(Toygunlar), Buyruklar(Bakanlar), vardı.
  • Göktürkler zamanında bu unvanlar babadan oğula, büyük kardeşten küçük kardeşe geçerdi.

ÇİFTE KRALLIK MESELESİ

  • Türk devletlerinde yönetimi kolaylaştırmak için ülke sol ve sağ (Doğu ve batı) olarak ikiye ayırırdı. Ortada(Merkezde) asıl hükümdar bulunurdu. Sağ da ve Sol da ise hanedan üyelerinden yabgu bulunurdu.
  • Türkler de siyasi teşkilatlanmanın en önemli kısmını il(devlet) meydana getiriyordu.
  • Türk ili yurdu oruyan milleti huzur ve barış içinde yaşatan siyasi bir kuruluştur.
DİPLOMASİ(ELÇİLİK-BİLGELİK)
  • Büyük Türk imparatorluğunda siyasi temasları yürüten dış işleri dairesi en mühim kurumlardan biridir.
  • Asya Hunlarından itibaren diplomatik ilişkiler başlamıştır. Yerli yabancı bir çok kaynakta diplomasi yer almıştır.
  • Asya Hunlarında Diplomatik ilişkileri yürütmede kendilerinden yararlanılmak üzere;
  • Katip(Bitikçi),
  • Elçi(Yalabaç, Yalabçı),
  • Tercüman(Tilmaç) gibi görevlilere sahip olmuşlardır. 
ORDU(SÜ)
  • Türk ordusu ücretli değildir.
  • Türk orduları daimi idir. Kadın-erkek, genç-yaşlı herkes her an savaşa hazır olabilecek durumda olmalıdır.
  • Türk ordularının temelinde süvariler vardı. Atlı kuvvetler yanında yer alan yardımcı olarak iş gören yaya lar sayıca pek azdı.
  • En büyük askeri birlik 10 bin kişi idi.
  • Savaşlarda Turan taktiği uygulanırdı.
  • Türk ordusuna Börü adı verilirdi.
  • Ordu da 10 lu sistem vardı.