Roma Tarihi

tarafından
10
Roma Tarihi

Osmanlı Devletinin kuruluşunda rol oynayan Romalıların, tarihi geniş bir alandır. Bu yazımda sizlere Roma Tarihi konusunda bilgi vereceğim. 

Roma Tarihi Kuruluşu

Latium da Alba Longa kentinin kralı Numitor kardeşi Amuliustarafından tahttan indirildi. Amulius tahta geçer geçmez tüm erkek çocuklarını öldürtüp kızı Silviayı da Vesta tapınağına rahibe olarak gönderdi. Silvia Savaş Tanrısı Mars tan hamile kaldı.Romulus ve Romus adında iki erkek çocukları oldu.Bunu duyan Amulius çocuklarıve Silviayı Tiber Nehri ne attı. Çocuklar bir incirağacına takılıp dişi bir kurt tarafından büyütüldüler. Gençlik çağınageldiklerinde Amulius u tahttanindirip dedesi Numitor u tahta çıkardılar. İncir ağacının olduğu yerde bir kentkurmaya karar verdiler. Bu kentin adına Palatinus tepesi dediler. Sınırları çizmeye koyulurken Romus sabanın üzerinden atladı. Biranlık sinirle Romulus kardeşini öldürdü. Kenti nüfuslandırmak için Sabinler’in kadınlarını almışlardır.

ROMA MECLİSLERİ

  • Comitia Curiata(30 curiayı kapsıyor. Savaş kararı bu meclise aitti)
  • Comitia Centuriata( En eskimeclisdi. Yurttaşların servetine göre oluşturulmuştur.)
  • Comitia Tributa(Herkesinmeclisiydi. 35 kişidir.)
  • Senatus(En yüksek kurumdur.Herşeyi bunlar atardı.)

MAGİSTRATLAR

İmperium Yetkisi Olanlar

Consül(iki kişi olarak görevyaparlar. 1 yıllığına seçilirlerdi.)

Praetor(hukuki meselelerdeconsüllere yardımcı oluyordu.)

Diktatör(Ordunun tek kişitarafından yönetilmesidir.)

İmperium Yetkisi Olmayanlar

  • Questor(inceleyen, teftişeden demektir.)
  • Pleb(halk meclisidir.)
  • Censor(atamaları 5 yılda biroluyordu.)

CUMHURİYET

  • Yıllık olarak seçilen consül unvanı taşıyan iki kişi tarafından yönetilirdi. İki consül de eşit emretmeyetkisine sahipti.
  • Tanrı rızası önemliydi.
  • Yetkileri sınırlıydı.

ROMA KANUNU

12 LEVHA KANUNLARI

  • İlk yazılı hukuk kurallarıydı.
  • Ahşap levhaya kazınıp,forumda asılmıştır.
  • Kanun maddeleri Roma yurttaşlarının görev ve sorumlulukları hukuki ilişkileri konusunda Patrici-pleb mücadelesini sonlandırmamıştır.
  • Plebler decemvirlerden rahatsız olmuştur.
  • Decemvir: Aristokratlardan seçilen 10 kişi

ROMA İMPARATORLARI

GRACCHUS KARDEŞLER

TİBERİUS GRACCHUS (M.Ö 133)

  • Halk Tribunusu dur.
  • Senato karşıtıdır.
  • Geniş arazilerden oluşan toprakların ihtiyacı olan köylülere veya çiftçilikle uğraşanlara dağıtılmasını istedi. Her yurttaşın sahip olacağı toprak miktarı en fazla 125 hectardı.Böylece elde edilen topraklar dağıtılacaktı. Tiberius Toprak Reformu niteliğindeki tasarıyı Senato ya sunmadan Halkmeclisine sunmuştu. O dönemdeki halk tribunus u senato yanlısıydı. Senatörlerinkamu arazilerini kendi yatırımı olarak görmelerinden dolayı teklif veto edilmişti. Yeni halk tribunus u atayınca o kişi teklifi kabul etmiştir.
  • Tiberius ve 300 yandaşı Optimatlar tarafından öldürüldü.

GAİUS GRACCHUS (M.Ö 124-123)

  • Kardeşinin başlatmış olduğu toprak reformu fikrini devam ettirdi.
  • Eşit taksitlerle halka tahıl dağıttı.
  • Mahkeme üyelerini Senato yerine atlı sınıfından seçti.
  • Müttefik konumundaki vatandaşlara vatandaşlık hakkı vermeyi istedi. Fakat bu durum mecliste reddedildi.

MARİUS (M.Ö108-101)

  • Kuzey Afrika da hakimiyet kurmak üzere Numidia topraklarına geçmiştir.
  • MÖ 107 Yılı consülüdür.
  • Kendini üst üste 5 defaolmak üzere toplamda 6 defa consül seçtirmiştir.
  • Askerliği paralı halegetirmiştir.
  • Roma’nın Kurtarıcısı unvanını almıştır.
  • Eyalet vergilerini satmış ve buna Publicani demiştir.

SULLA(M.Ö 88-78)

  • Marius un subayıydı.
  • Marius un oğlu ve beraberindeki 9 kişiyi vatan haini ilan etti.
  • Amacı Roma da önemli bir mevkiye gelmekti.
  • Cinna ve Marius birleşerek Sullanın arkasından iş çeviriyorlardı. Kendilerini zorla consül seçtirmek istiyorlardı. Bir süre sonra Marius un ölümüyle Cinna kaldığı yerden devam ediyordu. Cinna da ölünce bu görevi Pompeius devralıyor.
  • Sulla senato yanlısıydı.Cumhuriyet dönemini güçlendirmeye çalışmış ve diktatör seçilmiştir. Seçilince ölüm listesi yayınlamıştır.
  • Senatonun sayısını 300 den 600 e,
  • Questor sayısını 20 yeçıkarmıştır.
  • Ayrıca devlet memuriyeti seçimleri 10 yıl geçtikten sonra seçilebilir demiştir.
  • Kendi isteğiyle diktatörlüğü bırakarak evine çekilmiş ve orda da ölmüştür. Ölümünden sonra bir çok ayaklanma çıkmıştır.
POMPEİUS
  • Köle ayaklanmalarını bastırmıştır.
  • M.Ö 70 yılında Crossus la birlikte consüllüğe seçilmiştir.
  • Her ikisi de Sullanın aksine faaliyet yürütmüştür.
  • Akdeniz de ki korsanlık faaliyetlerini durdurmuştur.
  • Pontus kralına karşı başarılar elde etmiştir.
  • İtalya ya giderek askerlerini dağıtmıştır.
  • Senatodan kazandığı toprakların bir kısmını askerlere dağıtmak ve yaptığı değişiklikleri kabuletmesini istiyordu. Senato ise bu duruma karşı çıkmıştı.
  • Senato tarafından Pompeius ve Crossus ötekileştirilmeye çalışılmıştır.

CAESAR VE BİRİNCİ TRİUMVİRLİK

  • Caesar Roma da consülolabilmesi için daha fazla rüşvet vermesi gerekiyordu. Bir tarafta parasız Caesar bir tarafta parası olan ve senato tarafından ötekileştirilmeye çalışılan Pompeius ve Crossuss.
  • Caesar, Pompeius ve Crossus güçlerini birleştirip M.Ö 60-59 yılları arasında BİRİNCİ TRİUMVİRLİK kuruldu.
  • Öncelikle bu anlaşma gizli tutulup sonra açığa vurulmuştur. Açığa vurulduğunda üç başlı canavar olarak nitelendirilmiştir.
  • M.Ö 59 yılı consülü Caesargibi gözükse de arkada iki consül daha vardır. Consüller senato ya hesap vermekzorunda oldukları için bu süre uzatılmıştı. Caesar ise fırsattan istifade ederek 5 yıllığınaGalya seferi komutanlığına getirilmiştir. Böylece Caesar 5 yıllığına rahattı.
  • Pompeius Caesarın kızı Julia ile evlenmiş ve aralarında bir bağ daha kurulmuştur. Fakat bu üç kişinin arasındaki şüphe bir türlü geçmiyordur. Eğer bu üçü birlikte hareket etmezse sonları ölümdür.
  • M.Ö 56 yılında yeni consüller Pompeius ve Crossustur. Caesar lehine hareket etmişlerdir.
  • Caesar Galya da,
  • Pompeius Roma Merkezde,
  • Crossus Doğu orduları komutanlığındadır. Partlar tarafından öldürüldü.
  • M.Ö 52 de consül Pompeius olmuştur.
  • Bundan sonra consüllük,praetorlük, questorlük yapanlar 5 yıl geçmeden yapamayacak demiştir. Bunu derken de Caesarı hedef almıştır.
  • Belirli bir süre sonra Caesar ve Pompeius arasındaki ipler gerilmiştir.
  • Caesar senato ya diktatör seçilmiştir.
  • Senato sayısı 900
  • Questor sayısı 40
  • Praetor sayısı 16 oldu.
  • Resmini paraya bastırdı.
  • Kendi taraftarları Brutus ve Cassius tarafından öldürüldü.
OCTAVİANUS İKİNCİ TRİUMVİRLİK
  • Bir toplantıda Roma senatosu Caesarın katillerine karşı harekete geçilmesi gerektiği kararını alıyor.
  • M.Ö 44 yılı consüllüklerini Caesar ve Antonios paylaşıyordu. Caesar öldükten sonra onun katillerinin cezalandırılması için halkı kışkırtmıştır. Cassius ve Brutus un Roma da kalma şansı kalmayıp Makedonya ya kaçmışlardır.
  • Caesar kendisine varisolarak yeğeni Octavianus u bırakmıştır.
  • Antanios bu durumdan memnunolmayıp Pompeius un oğulları Sextus ve Lepidus un yanına İspanya ya gitmiştir.Lepidus aracılığıyla, Octavianus,Antanios ve Lepidus arasında(M.Ö 43-48) de İKİNCİ TRİUMVİRLİK anlaşmasıimzalandı. Halka açık bir anlaşmadır.
  • Diktatörlük üç kişi arasında paylaşılmış ve senato da bunu kabul etmiştir.
  • Caesar Tanrı ilan edilmiştir.
  • Doğu seferine Octavianus ve Antanios çıkmıştır.
  • Ele geçmemek için Cassius ve Brutus intihar etmiştir.
  • Emekliye ayrılan askerlere toprak dağıtımı yapıldı.
  • Octavianus ve Antanios arasında savaş çıktı ve galip Octavianus olmuştur. Halk nazarında kaybettiği prestiji tekrar kazanmıştır.
  • Antanios ve Octavianusarasında yeni bir anlaşma yapıldı. Anlaşmaya göre Antanios Octavianusun kız kardeşi Octavia ile evlenmek zoruna kaldı.
  • Galya Antanios dan Octavianusa geçti
  • Antanios ve Lepidus yardımıyla Sextus ortadan kaldırıldı.
  • Lepidus Sextus un kara ordularını istemiş Octavianus vermemiştir. Lepidus İKİNCİ TRİUMVİRLİK anlaşmasının ilk firesi olmuştur.
  • Octavianus Antanios u yoketme peşindedir.
  • Antanios aldığı toprakları Mısır kraliçesinin topraklarına kattı. Octavianus Antaniosun vasiyetnamesini ele geçirdi. Ve halka açıklaıd.
  • M.Ö 31 yılında Octavianus Mısıra doğru büyük orduyla yola çıkmıştır. Antanios ve Kleopatra ise ele geçmemek için intihar etmişlerdir.
  • Tek adam Octavianus olmuştur.
AUGUSTUS(M.Ö 27- M.S 14)
  • Senato tarafından Octavianusa Augustus unvanı verilmiştir. Bu döneme aynı zamanda PRİNCİPATUS DÖNEMİ denirdi.
  • Octavianus a Princeps (öndegelen kimse) unvanı da verilmişti.
  • M.Ö 28 yılında Octavianus consüldür. M.Ö 27 de ben artık proconsül olayım demiştir.
  • Senatonun sayısını 600 e indirmiştir.
  • Tüm memurları atama, ordu işlerini Octavianus üzerine almıştır.
  • M.Ö 31 yılından sonra 140 bin askeri emekli etmiştir.
  • Önceleri askerlik 15 yılasil 4 yıl yedek görev iken, 20 yıl asil 5 yıl yedek göreve çıkarılmıştır.
  • Ordu sayısı yükselmiştir.
  • Tam 44 yıl Roma yönetimindekalmıştır.
  • Doğuda Mısırdan Arabistan a kadar, batıda Ren ve Elbe nehirlerine kadar ilerlemiştir. Doğu ve Batı da bu denli ilerlemesi cihan imparatoru olmak istediğindendir.
  • Romanın batısında Latin doğusunda Grek kültürü etkili olması Augustus u korkutmuştur. Kendi dönemindeolmasa da sonradan Roma, Doğu ve Batı olarak ayrılmıştır.
  • Roma çok zenginleşmiştir.Medeniyetin hat safhaya ulaştığı bu döneme altın çağ denmiştir.
  • Fakat bu zenginlik çok uzun sürmemiş 3. Asrın sonunda dağılmaya yüz tutmuştur. Doğuda ve batıda iki ayrı merkez kuruldu. Sonra Doğuya ve batıyaAugustus, iki tane de Caesar atandı. Buna Tetrarşi (4lü sistem) dendi.
  • Ülkenin batısındaki faaliyetlere göre doğusundaki faaliyetler sınırlı kaldı. Barıda Germaniabölgesine Octavianus oğlu Tiberius u gönderdi. Germenlerin istilası sonucu Batı Roma da Germenler egemenlik kurdular. Toprak kayıpları başladı.
TİBERİUS (M.S 14-37)
  • Tahtın varisi olarak görülüyordu.
  • 32 yıl askerlik yapmıştır.Siyasetten uzak ve şüphecidir.
  • Kendine ilk kez Muhafız Alayı oluşturmuştur. Tiberiusun oğlunu da muhafız alayı komutanı öldürdü. Marco denilen adam komutanlığa geldi.
  • Tiberius halkla fazla muhatap olmamıştır. M.Ö 37 yılında Capri Adasına gitmiş ölene kadar orda yaşamıştır.
  • O dönemdeki askerse Germanicustur. Paklar üzerine sefere gittiğinde ölmüştür. Tüm herkes öldüğü için taht Germanicusun oğlu Caligula ya kalmıştır.
  • CALİGULA(M.S 37-41)
  • Asıl adı Gaius Julius Caesar Germanicus dur.
  • Calügula asker botu demektir.
  • Senato tarafından babasının başarılarından dolayı tahta çıkarılmıştır.
  • Bir süre sonra ateşli hastalık geçirip deli olmuştur.
  • Senato yu ve senatörleri küçümsemiş kendini hepsinden üstün görmüştür.
  • Yahudileri küstürmüş,suikaste maruz kalmıştır.
  • M.S 41 de muhafız alayı komutanı tarafından öldürülmüştür.
CLADİUS(M.S 41-54)
  • Germanicusun kardeşi,Caligulanın amcasıdır.
  • Bir kulağı sağır ve topaldır.
  • Tahta çıkacak adam değildir.
  • Caligulanın öldürüleceği sırada bir odaya saklanıyor ve muhafız alayı komutanı taht boş kalmasın diye onu tahta çıkarmıştır.
  • Oldukça iyi bir iç ve dış politika izlemiştir.
  • Karısı Agrippina kendioğlunun tahta hazır olduğunu düşünüp Caligulayı zehirleyerek öldürdü.
NERO(M.S 54-68)
  • Tahta çıktığında 17 yaşındaydı.
  • Ülkenin idaresi annesi Agrippinanin elindeydi.
  • Augustus politikasına sadıkkalacağına ve Senato yu üstün tutacağına söz vermişti.
  • Annesinin devlet yönetiminden çıkmasını istemiş ve 59 Yılında annesini öldürmüştür.
  • 55-63 yılları arasında Persler ve Ermeniler üzerine seferler düzenlemiştir.
  • 61 yılınca Britanya da çıkan70 bin Romalının canına mal olan bir ayaklanmayı bastırmıştır.
  • 64 de Roma da büyük bir yangın meydana gelmiştir.
  • Roma dışında olan Nero haber alır almaz Romaya gelerek yangının söndürülmesine yardım etmiştir.
  • Nero sorumlu tutulmasınarağmen, yangında sorumlu tuttuğu Hristiyanları öldürmüştür.
  • İmparatorun kendini eğlenceye vermesi, ülkeyi yönetememesi ve birde yangın meydana çıkınca Senato onu devlet düşmanı ilan etmiş ve Nero boğazını keserek öldürülmüştür.
 GALBA(M.S 68-69)
  • Karışıklıklar sona ermesi için Senato 73 yaşındaki Galbayı imparator ilan etti.
  • Ancak karışıklıklar sonaermedi.
  • Yukarı ve aşağı Germenlerordularını ayaklandırdılar. GalbaPisoyu evlat edindi ve Senato ya bildirdi.
  • Daha sonra ikisi de öldürüldü.

OTHO(M.S69)

  • En büyük rakibi Vitelliusdur.
  • Çok geçmeden aralarında mücadeleler başlamıştır.
  • German da yapılan savaştaordu yenilgiye uğratıldı.
  • Otho intihar etmiştir.

VESPASİANUS(M.S 69-79)

  • Yahudi isyanını bastırmıştır.
  • Roma da buğday sevkiyatını kontrol altına almıştır.
  • İmparatorluğu senato tarafından onaylanmıştır.
  • Yapılan bir savaşta Civilis kaçarak kurtulmuştur.
TİTUS(M.S 79-81)
  • 70 de Kudüs u almıştır.
  • 71 de Romaya dönmüş ve büyük zafer alayı düzenlemiştir.
  • 79 da yanardağ patlamasısonucu büyük bir zafer yaşadı. 1 yıl sonra tekrar bir felaket olan yangın çıktı.Titus yine halkın yanındaydı.
  • 81 de öldü.