Emeviler Dönemi Halifeleri

tarafından
37
Emeviler Dönemi Halifeleri

Dört halife döneminden sonra halifeliği saltanat haline getiren Emeviler, giderek gelişim gösteren bir devlettir. Emeviler Dönemi Halifeleri hangileridir?

MUAVİYE DÖNEMİ

  • Halifeliği saltanata dönüştürdü.
  • Mevali politikasını uygulamaya çalıştı.
  • Başkent Şama taşındı
  • İstanbul iki kez kuşatıldı.

YEZİD DÖNEMİ

  • Kuzey Afrikanın tamamını feth etmiştir.
  • Muaviyenin ölümü ile halife olmuştur.

Kerbela Olayı

  • Yezid halife olunca Küfeliler Hz. Ali nin oğlu olan Hz. Hüseyinin halife olmasını istediler.
  • Yezid Kerbela da Hz. Hüseyini şehit etti.
  • İslam dünyası Muaviye ve Ali taraftarları olarak birbirinden ayrıldı.

Harre Olayı

  • Medinenin yağmalanması ve işgal edilmesidir.
  • Yezid Müslim b. Ukbe komutasından 2000 kişilik ordu gönderir. Müslim Medinelilere 3 gün süre verir. Medineliler Yezide biat etmeyince Harre de savaş başlar.

 

Mekke Kuşatması

  • Harre olayından sonra Yezid Müslimi Mekkeyi kuşatmaya gönderir.
  • Kabe büyük zarar görür.
  • 2 ay süren savaş Mekke halkına büyük sıkıntı yaşatır.
  • Yezidin ölümü ile halifeliğe oğlu II. Muaviye geçer.

 

Not: Müslümanlar arası birlik meydana geldiği yıla Amül Cemaa(Birlik Yılı) denir.

 

 I. MUAVİYE DÖNEMİ

  • Halifeliği istemeyip kısa süre sonra ayrılmıştır.
  • Yerine kimseyi tayin etmemiştir.
  • Ölünce Mervan b. Hakem geçmiştir.
  • Halifelik Sufyanilerden Mervanilere geçmiştir.

Emeviler dönemi halifeler

MERVAN B. HAKEM DÖNEMİ

  • Osmanın amcasıdır. Hz. Osman Kuran ı kitap haline getirirken ona yardım etmiştir.
  • 656 da Hz. Osman ölünce Emevilere doğru yürür. Hz. Ali ye biat etmez Cemel Savaşında Talha b. Ubeydullahı öldürür.
  • Cemel de yenilgi sonunda Hz. Ali ye biat eder.
  • Muaviyenin hakimiyeti ele geçirmesiyle Bahreyn ve Harameyn valisi olur.
  • Mısıra sefere çıkıp savaşı kazanır. Oğlu Abdülaziz i Mısıra vali olarak atar.
  • Mervan eşi tarafından öldürülür.

ABDÜLMELİK B. MERVAN

  • Yezidin Medine kuşatmasına katıldı.
  • Aile mensuplarını devlet kadrosuna getirdi.
  • Doğuya, Kuzey Afrikaya, Anadolu ya seferler düzenledi.

 

Doğu Seferleri

  • Ülkenin doğusunda siyasi hakimiyetin tesisi mümkün olursa fetihlerin yeniden başlatılması görevini Haccac b. Yusuf a verildi.
  • Bu görevi üstlendikten sonra hemen Haricilerle mücadele de başarılar elde efen Ebu Sufra yı Horasan valiliğine getirdi.
  • Ubeydullah Rutbil ile cizye karşılığında yeniden anlaşma imzaladı.
  • Ancak anlaşma ordu komutanlarından Sureyh üzerine karşılıklı saldırıyla başladı.

 

Kuzey Afrika Seferi

  • Yezid b. Muaviye zamanında yeniden Kuzey Afrika valiliğine getirilen Ukbe b. Nafi gerçekleştirdiği Fetih hareketleriyle bölgede önemli ölçüde kontrolü sağlamış üstelik burda kendisine karşı ittifak yapan Bizans ve Berberileri itaat altına almıştır.
  • Ancak kazandığı zaferler sonucuyla rakiplerini küçümsediği, ihmalkar davrandığı için Berberiler tarafından şehit edildi.
  • Müslümanlar Mısır sınırına kadar çekilmek zorunda kaldılar.

Anadolu Seferleri

  • Müslümanların askeri faaliyetlerinden bir diğeri de Rum topraklarıydı.
  • Bizans daga önce Hz. Ali ile mücadelesi esnasında Muaviye ile yaptığı gibi Abdümelik zamanında da dahili problemleri fırsat bilerek Emevileri kendilerine vermek zorunda kalmıştı.
  • Darende feth edilmiştir. Bizans topraklarına seferler yapılmış ve etkili sonuçlar elde edilmiştir.

Zübeyr Hilafetine Son Vermesi

  • Abdulmelik başa geçtiğinde Mısır ve Suriye de etkiliydi.
  • Kıtlık ve olumsuzluklar başlayınca etraftakiler Zübeyr desteği aldı.
  • Zübeyr hakimiyetini yok etmek için Haccac komutasındaki orduyu Hicaza gönderdi. Taife bir ordugah kurdu.
  • Mekkeye giden bütün yollarla bağlantılar kesildi.
  • Zübeyr in 10 yıllık halifeliği son buldu.

 

Haricilerle Mücadele

  • Emevilerin en çok uğraştığı olaydır.
  • Haccac bölgeleri talan edildi.
  • Medaini bölgeleri ele geçirildi.
  • Habib 2000 askerle Irak a gitti. Şamdan gelen askerler büyük direniş gösterdi Şebib geri çekildi.
  • Şebib büyük kayıplar vermiştir.
  • Batıda kuzey afrikaya da seferler yapılmıştır.

 

KURUMSALLAŞMA FAALİYETLERİ

  • Emeviler adına para basıldı.
  • Divan kayıtları Arapçaya çevrildi.
  • Nüfus sayımı yapıldı.
  • Posta teşkilatı düzenlendi.
  • İlk resmi dinar ve dirhem basıldı.
  • Ekonomik bağımsızlık elde edildi.

 

VELİD BİN ABDÜLMELİK

  • Babası Abdülmelik in ölümü üzerine Hicri 86 da halife olmuştur.
  • En etkili ve büyük fetihler onun zamanında olmuştur.
  • Devlet sınırları Türkistan dan Fransa içlerine kadar genişletilmiştir.
  • Yemeniler ve Kaysiler arasında denge politikası izlemiştir.
  • Yeni yollar açmış, Su kuyuları açmıştır.

DOĞU FETİHLERİ

Komutanlarından Kuteybe b. Müslim in Buhara, Semerkand, Fergana gibi şehirleri feth etmiştir.

Muhammed b. Kasım da Hindistan da fetih yapmıştır.

Kuteybe daha sonra Belh şehrine yöneldi. Bölgeyi yöneten Nizak Turhan cizye karşılığında barış istedi. Taharistan feth edildi. Daha sonra Beykend şehri boşaltıldı.

Kuteybenin kardeşi Abdurrahman Harezmi aldı.

Halifenin vefatıyla fetihler durmuştur.

 

BİZANS VE HAZAR SEFERLERİ

Mesleme b. Abdülmelik tarafından yapılmıştır.

Yaklaşık on yıl süren harekatta Araplar stratejik noktaları ele geçirmiştir.

Mesleme Malatya civarındaki üç kaleyi almıştır.Abbas b. Velid  Antakya, Tarsus Mesleme ise Amasya yı feth etmiştir.

Hazar Seferleri Mesleme tarafından başlatılmıştır.

 

KUZEY AFRİKA VE ENDÜLÜS FETİHLERİ

Kuzey Afrika valiligine getirilen Musa b. Nusaya fetih için izin verilmiştir.

Berberilerin merkezi Tanca alındı oraya idareci olarak Tarık b. Ziyad getirildi.

Septe şehri alındı Septe valisinin İspanya kralı Redtik ile sıkıntısı vardı. Musa ile irtibata geçerek İspanya ya gitmesini söyledi.

Got krallığının merkezi, Tuleytula ele geçirildi.

Musa Sevilla ve Merida yı almıştır.

 

SÜLEYMAN BİN ABDÜLMELİK(DURAKLAMA DÖNEMİ)

  • Kabile asabiyeti başlatıldı. Velidin bürokratları azledildi.
  • Kuteybe b. Müslim i önce isyana zorladı, ardından öldürdü.
  • Musa b. Nusay ve Tarık b. Ziyad azledildi.
  • İstanbul üçüncü kez kuşatıldı. Başarılı olunamadı.
  • Kabile asabiyetinin mimarı Yezid b. Muhalleb kabul edilir.
  • Duraklama ve Kapanma dönemi olarak da adlandırılır.

Emeviler dönemi halifeler

ÖMER BİN ABDÜLAZİZ

  • Velid döneminde Hicaz valisi olmuştur.
  • Yönetimde daima halkın takdirini kazamıştır.
  • Kabile asabiyetine son vermeye çalışmıştır.
  • Hutbeler de Hz. Ali ye dil uzatılmasını yasaklamıştır.
  • Kuzey Afrika ve Maveraünnehir de islamlaşma başlamıştır.
  • Saraydaki keyfi harcamaları durdurmuştur.

 

YEZİD BİN ABDÜLMELİK

  • Dini hassasiyetten uzak sarayı eğlence alanına çevirmiştir.
  • Kabile çekişmeleri yeniden meydana çıkmıştır.
  • En yakınları Habbabe ve Sallame adında iki şarkıcıdır.
  • Kaysi kabilelerine öncelik vermiştir. Yezid b. Muhalleb isyan etmiş Mesleme tarafından isyan bastırılmıştır.
  • Berberiler isyan çıkarıp, Yezid b. Ebu Müslim i öldürmüşlerdir.
  • Bir takım harici isyanları çıkmıştır. (Ukfan, Musab b. Muhammed )
  • Cumaya bile gitmez kardeşi Mesleme yi gönderirdi.

HİŞAM BİN ABDÜLMELİK

  • Iç karışıklıkların en yoğun olduğu dönemde halifelik yapmıştır.
  • Dağılmış olan siyasi ve ekonomik dengeyi yeniden sağlamıştır.
  • Mevali-Arap rekabeti bu dönemde de devam etmiştir.
  • Mevaliye yüklenen vergiler onları isyana zorlamıştır.
  • Geniş fetihler yapamamıştır.
  • Zeyd b. Ali Kuzey Afrika da isyan başlatmıştır.
  • Tüm isyanlar bastırılmıştır.
  • Yükselme devri olarak adlandırılır.

VELİD BİN YEZİD

  • Kabilecilik politikasını takip etmiştir.
  • Eğlenceye düşkünlüğü sebebiyle devlet tekrar istikrarsızlaşmıştır.
  • Hazineyi hesapsız harcamaları ülkenin mali değerini düşürmüştür.
  • Kasrül Müşetta yı inşa ettirmiştir.
  • Halkın desteğini alan Yezid bin Velid darbeyle tahta geçmiştir.

YEZİD BİN VELİD

  • Ömer b. Abdülaziz in yönetim anlayışını örnek alacağınını ilan etti.
  • İhtilalle halife olan ilk kişidir.
  • Kaysi yöneticileri azlederek Yemeni yöneticileri getirmiştir.
  • Nasr b. Seyyar ile Mervan b. Muhammed biat etmeyip Kaysilerin destegiyle Mervan b. Muhammed isyan başlatarak halife olmuştur.

 

MERVAN BİN MUHAMMED

  • 5 yıl süren halifelik sürecinde karışıklıkları kontrol almaya çalışmıştır.
  • Sürekli iç karışıklıklarla uğraşmıştır. Ne kadar uğraşsa da devlet düzenini toparlayamamıştır. Başkenti Kaysilerin merkezi Harran a taşımıştır.
  • Şam halkı diğer Yemen asıllı Araplarla isyan başlatmıştır.
  • Nasr ın ölümüyle Abbasiler Horasana hakim olmuşlardır.Yezid b. Ömer i mağlup edip Küfeye kadar ilerlemişlerdir.
  • Abbasilerle karşı karşıya geldi.
  • Düşmanın başkente geldiğini duyan halife Mısıra kaçmak üzere yola çıkmıştır. Nil nehri kıyısında Abbasi komutanı Salih Bin Ali tarafından Mervan bin Muhammed ve bir kaç sadık adamıyle öldürüldü.

EMEVİLERİN YIKILIŞ SEBEPLERİ

  • Mevali politikası
  • Merkezi otoritenin zayıflaması
  • Abbasi, Şii ve Harici politikaları
  • Halifeliğin Saltanata dönüştürülmesi
  • Kabilecilik anlayışı