Arşiv Malzemeleri ve Kütüphane Malzemeleri

tarafından
10
Arşiv Malzemeleri ve Kütüphane Malzemeleri

Tarih araştırmalarının olmazsa olmazları arasında yer alan Arşiv Malzemeleri ve Kütüphane Malzemeleri asla es geçilmemelidir.

ARŞİV MALZEMELERİ

FERMANLAR

  • Padişahın bir konuyla ilgili resmi emridir.
  • Hüküm adı verilen fermanlar, padişahın iradesini gösterir.
  • Devletin en üst seviyede ki resmi belgesidir.
  • Sürekli tevcih edilen işlere Berat, geçici işlere Emir denir.

KANUNNAMELER

  • Osmanlıda idari, mali ve çeşitli hukuk sahalarında zamanla sultanların emirleriyle vazedilmiş olan kanunnameler önemlidir.
  • Asılları, devlet arşivinde, suretleri de taşra da kadı arşivinde muhafaza edilir.

ŞER-İYE SİCİLLERİ (KADI SİCİLLERİ)

  • Belediye hizmetlerinin bir kısmıyla ilgili belgeler burada bulunur.
  • Gıda, tüketim için narh sistemi vardır.
  • Aile yapısı ve ticari ahlak ile ilgili bilgiler verir.
  • Kadıların devletle yaptığı yazışmaları, şikayet ve dilekleri aynı zamanda hukuki düzenlemeleri içerir.

EVKAF (VAKIF)

  • 8. Asır ile 19. Asrın sonuna kadar uzanan İslam memleketlerinde Selçuklu ve Osmanlı zamanında önemli rol oynamıştır.
  • Evkaf ve vekaletin de Tefin defteri, mühürler, beratlar, ahkam defterleri, vakıf senetleri, olarak da ifade edilir.
  • Milli sınırlarımız dışında da bulunmaktadır.

TAHRİR DEFTERLERİ

  • Osmanlı yeni elde ettiği ülkenin arazilerini Tahrir Defterlerine kaydediyorlardı.
  • Taşınma malların saklandığı defterdir.
  • Hangi arazi hangi devletin, kime ait olduğu burada kaydedilir.

MÜHİMME

  • Divanda alınan kararla ilgili görüşmelerle ilgili tutanakların yazıldığı defterlerin saklandığı yerlerdir.
  • Divanda bir karar alınır, padişaha sunulur, yazı haline getirilip taşraya gönderilir, taşradan gelen cevaplarda bu defterlere kaydedilir.
  • Bu defteri tutana Mühimme-i Nüvisan adı verilir.

RUZNAME

  • Günlük gelir, giderin kaydedildiği defterdir.
  • Maliye alanında köprü yapılırken harcamalarla ilgili tutulan defterdir.
  • Bazen askeri olduğu gibi sivil alanda da olur.
  • Tanzimat sonrası Yevmiye Defteri de demiştir.
KÜTÜPHANE MALZEMELERİ

VAKAYİNAMELER

  • Tarihi olayları kronolojik sıra ile anlatan ve genellikle yazan kişinin sübjektif görüş ve değerlendirmelerini ihtiva eden eserlere vakayiname denir.
  • Anadolu da 18 ve 19. Yy da yazılmış olan eserlerde;
  • Anadolu Selçukluları, Anadolu Beyliklerinin tarihi anlatılmıştır.
  • İlk resmi vakanüvist: NAİMA EFENDİ
  • İlk Osmanlı vakanüvisti: YAŞİH FAKİH
  • Son Osmanlı vakanüvisti: ABDURRAHMAN ŞEREF
SALNAMELER
  • Geçmişte önemli olayları özetleyen ve ait olduğu yılın müeseseler ve hal tercümeleri gibi çeşitli mevzularda son durumu bildiren eserlerdir.
  • Salnameler üçe ayrılır.
  • Devlet Salnameleri: II. Meşrutiyet dönemine kadar
  • Vilayet Salnameleri: Bu ilk salname 1866-1867 yılında çıkarıldı.
  • Nezaret Salnameleri: Bakanlıkların teşkilat ve faaliyetlerini yansıtır.
  • Osmanlı da ilk resmi salname 1847 de yayınlandı. Bunu ilk uygulayan Mustafa Reşit Paşadır.

SEFARETNAME

  • Yabancı memleketlere gönderilmiş olan seferlerin İstanbul’dan hareketinden başlayarak gittikleri yerlerde, gördükleri şeylerde, görüştükleri devlet adamları, siyasi hadiseler, yaptıkları işler hakkında tanzim ettikleri raporlara denir.
  • Sefaretnamelerin rapor özelliği olanlarına takrir denir.
BAZI SEFARETNAMELER
  • Yirmi Sekiz Mehmet Çelebi
  • Fransa Büyük Elçisi Maurise Herbette’nin Sefaretnamesi
  • Türkçe olarak yazılan ilksefaretname Hayrettin Nedim Bey Bir Elçinin Tarihçesi
  • Bortrond Boreilles
  • Enver Ziya Koral’ın Halet Efendinin Paris Büyük Elçiliği